Wat een heerlijke dag was het: samen met een goede vriend wandelde ik van Bergen aan Zee naar Egmond aan Zee, genoten we van een kop koffie en keerden we voldaan terug. Het weer was prachtig en we genoten volop. Toen we het strandpaviljoen verlieten, werden we zelfs belaagd door mussen die zich tegoed deden aan onze koekjes. Een grappig tafereel — maar het zette me aan het denken: hoe is het eigenlijk gesteld met de mussen in Nederland? Want ik begreep dat hun populatie onder druk staat. En die koekjes… is dat wel goed voor ze?

Staat van de mus in Nederland

In de afgelopen decennia hebben de mussen in Nederland te maken gekregen met flinke tegenslag. De huismus – onze stereotype stads- en dorpsvogel – is sinds 1980 met meer dan 60 % afgenomen in broedpopulatie, en Europa zag tussen 1980 en 2021 een daling van 64 %. Dit betekent dat de vertrouwde fluitende vriend in onze heg niet langer vanzelfsprekend is.

Een van de belangrijkste oorzaken? Verstening van tuinen en straten, waardoor voedsel en nestgelegenheid verdwijnen, en veel mensen wenten zich aan de stilte die dat met zich meebrengt. Gelukkig lijken de ergste dalingen achter ons: de recente cijfers wijzen op stabilisatie of zelfs een subtiel herstel.

De mus áán onze koekjes?

De volgende vraag die bij me opkwam: mussen leven soms van onze kruimels en koekjes—maar is dat wel gezond?

Er zijn aanwijzingen dat in stedelijke omgevingen mussen en andere zangvogels steeds vaker menselijk voedsel aankunnen—zoals brood, friet of pizza. Hoewel dit gemakkelijk en eiwitrijk kan lijken, is het vaak wéér baar voor voedingstechnisch onvolledig.

Onderzoek bij huismussen in stedelijke gebieden laat zien dat verwerkte voeding stress veroorzaakt op cellen-niveau (oxidatieve stress), wat een negatief effect heeft op hun gezondheid. Bovendien beïnvloedt het hun darmflora: onderzoek met huismussen liet zien dat voerwisselingen—zoals van natuurlijk naar bewerkt voedsel—hun microbiota significant verandert met mogelijk gezondheidsgevolgen.

Kortom: af en toe een klein korstje of koekje is leuk, maar als mussen structureel op vetrijke of suikerrijke restjes belegd worden, kan dat hun gezondheid schaden.

Terug naar ons natuurmomentje

Die dag aan zee, met mussen die dankbaar onze koekjes kwamen ophalen, heeft me twee gevoelens gegeven: eerst plezier om hun enthousiasme, maar daarna ook bewustzijn over hun kwetsbaarheid. Het is tekenend: mensen en mussen leven dicht bij elkaar, maar dat vraagt mensenwerk om een bijdrage te leveren aan hun gezondheid in onze door mensen gemaakte omgeving.

Door kleine aanpassingen – zoals gezonder voer, bewuster zaaien van groen en ruimte laten voor nestplekken – kunnen we bijdragen aan een toekomst waarin we weer volop kunnen genieten van mussen in onze dorpen, straten en aan zee.